'Leaving Neverland' en de (on)macht van de leider

April 7, 2019

 

Kun je verblind raken als je te maken krijgt met macht? Waarom duurt het vaak relatief lang voordat iemand doorheeft dat er sprake is van machtsmisbruik?

 

Onlangs keek ik naar ‘Leaving Neverland’, de documentaire over twee mannen die aangeven in hun kinderjaren seksueel misbruikt zijn door Michael Jackson. Door alle ophef over deze spraakmakende documentaire wilde ik ‘m zelf zien. Niet om een mening te vormen voor of tegen zoals nu kennelijk hele discussies gaande zijn, nee, om te zien hoe macht en misbruik iemand zo lang kunnen verlammen als het er gaandeweg in sluipt. Michael Jackson werd geadoreerd in de wereld en hij sloot vriendschappen met de gezinnen die met hem te maken kregen. Mensen gingen van hem houden en zo ook de jonge kinderen die bij hem in bed bleven slapen. Het misbruik leek bijna van een soort natuurlijke orde. Op die jonge leeftijd hadden ze geen idee dat het afwijkend was, ook omdat Michael herhaaldelijk vertelde dat hij op die manier zijn liefde toonde aan hen.

 

Ontkenning en verwarring

Het meest schokkend vond ik dat Michael de jongens vroeg om voor hem te getuigen omdat andere kinderen beweerden door hem misbruikt te zijn.  Dit deden ze dan ook, omdat ze ondanks dat ze wisten dat het misbruik plaatsvond van hem hielden en ze bovendien waren gehersenspoeld met het idee dat hun leven voorbij zou zijn als ze er ook maar iets over zouden vertellen. De documentaire beschrijft tot in detail de persoonlijke geschiedenis van deze twee mannen die ten prooi zijn gevallen aan seksueel (machts)misbruik. De ontkenning, de verwarring die gezaaid werd, het is allemaal inherent aan de factor macht die angst oproept. Macht doet iets raars met ons. We zetten Michael Jackson als topwereldster nog steeds op een voetstuk, fans adoreren hem en geloven niet dat hij iets fout gedaan kan hebben. Dat past niet in hun beeld. Liefde, bewondering en nare dingen gaan niet samen. De moeders krijgen dan ook de schuld. Zij hadden hun jonge kinderen toch niet met deze volwassen man op eenzelfde slaapkamer moeten laten slapen?

 

Verblind door de realiteit

Het patroon van macht is dat je verblind raakt voor de realiteit. Ook in organisaties speelt dit, wanneer er sprake is van oude hiërarchische machtsverhoudingen. Een tijdje geleden begeleidde ik een aantal teamleiders van een bedrijf dat toe wil werken naar zelfsturing. Ze wilden het oude leiderschap inruilen voor Servant-Leadership en dit als fundament gebruiken voor hun hele organisatie. Gaandeweg dit traject zijn er vele hobbels te nemen als het gaat om macht en onmacht. Teamleiders voelen zich onderdrukt en hebben zich de afgelopen jaren steeds minder laten horen. ‘Er wordt toch niet naar ons geluisterd’ of ‘Er wordt geen rekening met ons gehouden’, ‘Er wordt toch gedaan wat ze boven ons willen’, zijn dan ook veel gehoorde stemmen van hun slachtofferschap. Na een aantal trainingsdagen hoor ik terug dat het verdeel-en-heers gevoel nog nooit zo erg is geweest in deze organisatie. Een MT-lid laat geregeld in negatieve zin van zich horen en betrekt niemand bij de besluiten die degene zelf neemt. Wanneer we dit fenomeen met toestemming van de groep medewerkers aankaarten als ‘gevarenzone’ bij de directie, wordt het functioneren van deze persoon door de teamleiders gebagatelliseerd: ‘Ach, het valt wel mee, zo erg is het ook weer niet, ze is zo aardig en ze bedoelt het goed. Misschien heb jij het wat te sterk neergezet?’

 

Van macht naar zelfsturing en zelfleiderschap

Zo’n reactie komt veel voor en is ook heel natuurlijk. Want echt gaan staan voor wat je ziet binnen de gevestigde orde is doodeng. Het betekent misschien dat je je baan verliest, of dat er andere minder prettige acties zullen volgen. Of dat je daar bang voor bent en voor zekerheid wilt gaan. Opkomen voor jezelf tegen machtsstructuren en het anders willen doen vraagt veel van medewerkers. En als je er eenmaal in zit, heb je niet meer goed door dat het zo werkt. Het kan dan ook heel lang duren voordat iemand zich realiseert dat er iets niet klopt. Pas wanneer iemand door krijgt dat bepaald gedrag niet meer strookt met zijn of haar waarden kan er een beweging in gang gezet worden. Wanneer er namelijk constant over jouw waarden heen gewalst wordt, holt je dat uit. Uiteindelijk word je ziek, overspannen of krijg je een burn-out omdat je in ongezonde werkomstandigheden bezig bent. Daarom is het zo belangrijk om eerst aan de slag te gaan met je eigen persoonlijke groei. Zodat je weet wie je bent en waar je voor staat als leidinggevende. Maar ook dat je onderkent welke tendensen je tegenkomt als je wilt transformeren van een hiërarchische organisatiestructuur naar een structuur die gericht is op zelfsturing.

Wil je weten hoe je jezelf versterkt in je leiderschap als je tegen hiërarchische structuren aanloopt? Schrijf je dan in voor de Leergang voor Middle Managers die binnenkort van start gaat.

 

 

Please reload

Recente artikelen
Please reload

Contact

Otterlaan 5

6705 CJ Wageningen​​

Tel: 06 447 565 39

​info@servant-leadershipsolutions.nl

  • Black LinkedIn Icon
  • Black Facebook Icon
  • Black Twitter Icon
  • Instagram - Black Circle
  • Black YouTube Icon

© 2017-2019 by Servant-Leadership Solutions B.V.